«میمیک» چیست؟
در فرهنگ دهخدا برای واژهٔ میمیک (Mimique) چنین آمده است:
«حرکات نمایشی که نمایانگر احساسات و اعمال است.»
– لغتنامه دهخدا (از دایرةالمعارف کیهانی)
و دهخدا همچنین افزوده است:
«هنرپیشهای که اعمال و احساسات را بهوسیلهٔ حرکات نمایش دهد، میمیک نام دارد.»
در سخن امروزی، میمیکِ چهره یعنی جنبشهای آشکارِ چهره که مهر، خشم، بیم، شگفتی و دیگر هِشها را بیان میکند.
ولی اگر بخواهیم برابرهای پارسی سره بهکار بریم، گروهی از واژههای پیشنهادی بسیار زیبا و ریشهدار وجود دارد:
همارزهای پارسیِ سره برای «میمیک»
۱. رُخیزه
- معنی: جنبشهای چهره که هِش( حس) و اندیشه را بازمیتابند
۲. رُخیزَک
- کوچکشدهٔ رخیزه
- برای جنبشهای ریز و نازک:
فشردن اندکِ لب، بالاپَریدن کمِ ابرو، چینِ خفیفِ بینی
۳. رُخیزین
- زاب (صفت)
- معنی: دارای جنبشِ چهره / چهرهجنب
۴. رُخینه
- نام
- معنی: دستگاه یا مجموعهٔ جنبشهای چهره در نمایش و گفتار
نمونههای کاربُرد
۱. میمیکِ صورت → رُخیزهٔ چهره
«رُخیزهٔ چهرهٔ هنرپیشه چنان بود که اندوه را بینیاز از گفتار نشان میداد.»
۲. این بازیگر میمیکِ خوبی دارد → او رُخیزهوَر است
«او رُخیزهوَر است و نقش را با چهرهنمایی درست نشان میدهد.»
۳. میمیکهای کوچک → رُخیزَکها
«رُخیزَکهای چشمانش آرامش و مهر را میپراکند.»
۴. دانشِ میمیک → شناختِ رُخینه
«شناختِ رُخینه در هنرِ نمایش، پایهٔ پیشهٔ بازیگری است.»
۵. بررسی میمیک → نگره به رَخیزههای چهره
«در زبانِ تن( زبان بدن)، نگره به رُخیزههای چهره جایگاهی بنیادین دارد.»
فرجام سخن
واژگان ناب پارسی چون رُخیزه، رُخیزک، رُخیزین و رُخینه توان آن را دارند که بهجای «میمیک» در نگارشهای هنری، آموزشی و اندیشهای بهکار روند و جانِ تازهای به سخن پارسی دهند.